PIT, CIT, VAT - krótka charakterystyka podatków

PIT, CIT, VAT – krótka charakterystyka podatków

by

Ponoć na świecie pewne są dwie rzeczy – śmierć i podatki. I tak jak ta pierwsza jest (przynajmniej z reguły) tylko jedna, tak tych drugich jest cała masa. Najbardziej popularne i powszechne są te trzy, wymienione przeze mnie w tytule. PIT, CIT i VAT składają się na większość wpływów do budżetu państwa. Czym one jednak są i kto musi je płacić?

Podatek PIT, czyli podatek dla każdego

Podatek PIT to podatek, który dotyka każdego z nas. Jest pobierany od każdego obywatela, który osiąga dochody. Nie ma tu znaczenia, czy pracujesz na etacie, na zleceniu czy na dziele, czy może prowadzisz działalność gospodarczą. PIT uiścić musisz. Nie ma także znaczenia miejsce uzyskania dochodów. Liczy się jedynie to, czy jesteś rezydentem podatkowym. Co to oznacza? Jesteś rezydentem, jeśli:

  • posiadasz w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodka interesów życiowych),
  • przebywasz na terytorium Polski więcej niż 183 dni w roku podatkowym (rozumianym jako rok kalendarzowy).

Wystarczy spełnić jeden z tych warunków, by być rezydentem podatkowym Polski. Uciekanie więc za granicę nie ma większego sensu, bo Urząd Skarbowy i tak może Cię ścigać. No dobra, ale czym jest ten PIT? To nic innego jak podatek od dochodu. Czyli jeśli zarabiasz, musisz podzielić się z państwem Twoimi dochodami. Ich źródłami są (według portalu ministerstwa finansów):

  • stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta,
  • działalność wykonywana osobiście,
  • pozarolnicza działalność gospodarcza,
  • działy specjalne produkcji rolnej,
  • najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą,
  • kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych,
  • odpłatne zbycie:
    • nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
    • spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
    • prawa wieczystego użytkowania gruntów,
    • innych rzeczy,
  • działalność prowadzona przez zagraniczne spółki kontrolowane,
  • inne źródła.

Standardowo do kwoty 85 528 złotych rocznie, podatek wynosi 18%. Jeśli uzyskałeś dochody przekraczające ten próg, to cała nadwyżka opodatkowana jest stopą 32% podatku. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej można wybrać opodatkowanie liniowe 19%. Trzeba to jednak zgłosić w styczniu do Urzędu Skarbowego, a wtedy w tym roku zapłacisz 19% od całości swoich dochodów z firmy. Tę stopę stosuje się także przy sprzedaży nieruchomości, kapitałów pieniężnych, papierów wartościowych i innych.

W 2018 roku kwota wolna od podatku PIT jest wyliczana już inaczej, niż było to w poprzednich latach.

Dochód roczny podatnika Kwota wolna
1 zł – 8.000 zł 8.000 zł
8.001 – 13.000 zł od 8.0001 zł do 3.091 zł
13.001- 85.528 zł 3.091 zł
85.529 zł – 127.000 zł od 3.091 zł do 0 zł.
od 127.001 zł Brak kwoty wolnej od podatku

Do rozliczania się z Urzędem Skarbowym służy formularz PIT-37 w przypadku osób pracujących na etacie, zleceniu i przy dziele. Dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest to PIT-36 (nie ma znaczenia, czy równocześnie pracujesz na etacie), a w przypadku opodatkowania liniowego PIT-36L. Są też inne dokumenty, które trzeba wypełnić w zależności od sposobu uzyskania dochodu.

Podatek CIT, czyli podatek spółek

Czasem zdarza się, że zakładając firmę, przedsiębiorca decyduje się na stworzenie spółki. Nie mówimy tu o spółkach cywilnych czy jawnych, ale raczej o takich spółkach jak akcyjne, komandytowe lub nawet z ograniczoną odpowiedzialnością. Tworząc taką spółkę, mówi się, że jest ona “osobą prawną”. Nie ma to nic wspólnego z prawnikami czy adwokatami. Taka jest tylko nazwa tego rodzaju tworów. W tym przypadku opodatkowana jest nie osoba fizyczna (czyli przedsiębiorca), a cała spółka jako osoba prawna. Ten podatek nazywany jest CIT-em. Podatek wynosi 19% od dochodu w standardowym przypadku. Może być mniejszy – 15% – pod warunkiem, że jest to mały podatnik i podatnik rozpoczynający działalność. Oczywiście jest kilka wyłączeń od tej zasady. Najważniejsze to jednak zapamiętać, że podatek CIT to taki odpowiednik podatku PIT – tylko dla spółek będących osobami prawnymi.

Podatek VAT, czyli to, czego najbardziej nie lubi przedsiębiorca

Podatek VAT to podatek od towarów i usług. Czyli kupując cokolwiek, musisz go zapłacić. Stawki są różne i najróżniejsze. Od zwolnienia do 23% i to z reguły powoduje najwięcej problemów przedsiębiorcom. Ogólnie rzecz biorąc, nie ma reguły co jest opodatkowane i jaką stopą. Niestety najlepiej jest wziąć wielką książkę ministerstwa i wyszukać samemu. Uwierzcie mi, innej opcji nie ma. Najlepiej jest podać dwa przykłady. Musztarda i sos musztardowy – wydawałoby się, że podatek powinien być taki sam? Nie. W pierwszej opcji jest to 23%, w drugiej 8%. Woda źródlana i woda mineralna – wydawałoby się podobnie, nie? Niet. Pierwszy produkt – 8%, drugi – 23%. Takich przykładów jest całe mnóstwo. Niemniej, co do zasady możemy wybrać jedną z 5 stóp:

  • 23%
  • 8%
  • 5%
  • 0%
  • zw.

Niby 0% i zwolnienie wychodzi na to samo, ale na fakturze musi widnieć poprawna wartość. Najczęściej używaną stawką jest 23%. Jeśli więc zastanawiasz się w trakcie zakupów, dlaczego towary są takie drogie – uświadom sobie, że prawie 1/4 wartości Twoich zakupów przekazujesz państwu w formie podatku.

Jeśli jesteś już na tym etapie tego wpisu, to pewnie zastanawiasz się, jakie jest powiązanie między PIT-em, a VAT-em. Otóż nie ma żadnego. W Twojej wypłacie nie dostajesz VAT-u, ale musisz go płacić w trakcie zakupów. Więc niestety, najpierw państwo kroi Cię o 18% Twojego wynagrodzenia (już nie liczę ZUS-ów), a potem z tego, co Ci zostanie, jeszcze płacisz 23% podatku kupując cokolwiek. Niestety, przed VAT-em się nie ucieknie. To powszechny podatek panujący na terenie Europy. Jednak… Tylko 7 krajów ma wyższy VAT niż my (w tym Szwecja, Norwegia, Islandia – czyli te dość bogate kraje), a nawet te państwa mają obniżoną stawkę (w większości przypadków) dla sklepów spożywczych. U nas to raczej samowolka i loteria.

Comments

  1. Zawsze mnie zastanawiał podatek cit, człowiek uczy się całe życie.
    Przydatny artykuł, wkurzająca jest ta papirologia w naszym kraju i krojenie obywatela na każdym kroku, no ale cóż do Dubaju nie ucieknę żeby Vatu i podatków nie płacić.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.